Ik kom het regelmatig tegen: ondernemers die van hun bank de vraag hebben gekregen om extra zekerheden te geven voor een bestaand krediet. De bank schat het risico van dat krediet dan hoger in dan eerder en wenst meer zekerheden te ontvangen.

Bent u gehouden aan dit verzoek gehoor te geven?

Het antwoord op die vraag luidt: dat hangt ervan af.
Soms zal u dat wel zijn, maar soms ook niet. In veel gevallen houdt de bankmedewerker (veelal van bijzonder beheer of intensief beheer) u voor dat u MOET meewerken. Die stelling wordt dan veelal gebaseerd op de Algemene Bankvoorwaarden, waarin is opgenomen dat de “schuldenaar op eerste vordering van de bank is gehouden om extra zekerheden te verstrekken” of woorden van gelijke strekking.
Helder dus, meewerken….. of toch niet?

Voorbeeld

Uit eigen praktijk geef ik u dit voorbeeld van een klant die als Directeur-Groot Aandeelhouder (DGA) van een holding met werkmaatschappij voor en met die werkmaatschappij een lening had afgesloten. Die BV sloot dus het krediet af en als zekerheid gaf zij pandrechten op inventaris, vorderingen en voorraad. In die tijd gebeurde dat nog regelmatig zonder persoonlijke garanties als borgstelling of hoofdelijkheid van de ondernemer/DGA.
De bank vond recentelijk dat aan de voorwaarden niet meer was voldaan en het krediet zou worden opgezegd, tenzij de ondernemer in privé een borgstelling zou afgeven. En ja, daartoe was meneer gehouden op grond van de Algemene Bankvoorwaarden, aldus de bank.
Nee dus! De BV is kredietnemer en dus partij bij de overeenkomst, niet de ondernemer zelf! Er zijn destijds namelijk geen persoonlijke garanties of medeschuldenaarstelling overeen gekomen.
De BV is een rechtspersoon en deze is dus niet de ondernemer, noch andersom.
De ondernemer/DGA handelde destijds “slechts” als bestuurder van de BV, maar niet als privé persoon. De BV is dus door de overeenkomst en bijbehorende voorwaarden verplicht om meer zekerheden te geven, maar de ondernemer in privé heeft zich daartoe niet verplicht! Hij wordt aangesproken met de suggestie dat hij persoonlijk iets moet, maar formeel wordt hij dus alleen als bestuurder aangesproken. De bank weet dit best maar zal de ondernemer hier niet op wijzen. Echter, de ondernemer hoeft natuurlijk niet tijdens het spel de regels te laten veranderen. Een gegeven zekerheid krijg je in de praktijk maar zelden of nooit “terug”.
Deze ondernemer heeft zich laten adviseren en heeft zich niet onder druk laten verleiden, maar dat gebeurt bij velen wel.

Toch meewerken en meer zekerheden geven?

Ook als u juridisch niet verplicht bent om mee te werken kunt u in sommige gevallen vinden dat u alsnog moet meewerken, bijvoorbeeld omdat u echt niet wilt dat het krediet wordt opgezegd. Een andere vorm van moeten dus, en niet per se een mindere.

garantie, borgstelling, hoofdelijkheid
Help, de bank vraagt extra zekerheden!

Dus zult u denken: als ik een borgstelling afgeef dan is de bank tevreden, en dan is het probleem van tafel. Maar ook dat is niet altijd het geval, want als de bank zonder borgstelling een onderdekking (lees: een potentiële schadepost) had, dan heeft zij dat met uw borgstelling (afhankelijk van uw vermogen) misschien niet meer, of in elk geval een stuk minder. En u zou niet het eerste geval zijn waarbij de bank dan ineens die onderdekking aanvaardbaar vindt als verlies, terwijl zij dat zonder die borgstelling (nog) niet vond. U wordt (een tijdje) na ondertekening alsnog geconfronteerd met een opzegging, maar nu bent u in privé ook het haasje.
Wees dus heel kritisch op en realistisch over het continuïteitsperspectief van uw onderneming. Soms is een doorstart veel beter. In elk geval is dat voor u privé een stuk minder schadelijk dan wanneer dat alsnog moet gebeuren nadat u een privé-garantie hebt afgegeven.

Wat als u niet meewerkt?

De bank kan dan, zoals gezegd, vaak wel het krediet opzeggen. Ik zeg “vaak wel” omdat de zorgplicht van de bank soms anders kan bepalen, maar als aan de voorwaarden van het krediet niet (meer) is of wordt voldaan, dan is de opzegging vaak wel gelegitimeerd.
Dit zal veelal het einde van uw onderneming betekenen, of in elk geval in die vorm. Daarnaast heeft de bank dan vaak al een reductieregeling geforceerd en vaak ook allerlei risico opslagen opgelegd, waardoor de kosten verder omhoog gaan. Het verlies neemt toe, de liquiditeit neemt af en het continuïteitsrisico neemt toe.
Zie hierover bijvoorbeeld dit artikel.
Hoe vervelend is het als deze maatregelen helpen leiden tot een opzegging van het krediet, of zelfs van het faillissement van de onderneming, ondanks het feit dat u net een persoonlijke garantie zoals een borgstelling of hoofdelijkheid hebt afgegeven? Dan is de schade voor u als persoon (en gezin!) in elk geval veel groter.
En zoals gezegd, wat zijn uw vooruitzichten bij een doorstart? Een extern adviseur heeft vaak een realistische(-r) kijk op de zaak.

Let dus goed op in gesprekken met de bank en gesprekken met bijzonder beheer. De ondernemer die zich gesteld ziet voor de vraag om mee te werken aan het vestigen van aanvullende zekerheden moet in elk geval weten wat hij doet en weten wat de gevolgen zijn van wat hij doet. Pas dan kan hij een weloverwogen en dus goede beslissing nemen.

Cruciale vragen:

1) Wie heeft zich verplicht tot medewerking? De BV of de ondernemer/DGA?
2) Is er een realistisch continuïteitsperspectief? Als de bank dat niet ziet dan zal opzegging vrijwel zeker alsnog volgen.

In geval van twijfel doet u er natuurlijk goed aan om advies te vragen.